Czy emeryt płaci podatki? Odpowiadamy na najważniejsze pytania

Wielu emerytów zastanawia się, czy w 2026 roku muszą płacić podatek dochodowy i jakie obowiązki podatkowe ich dotyczą. Odpowiedź nie jest jednoznaczna – wszystko zależy od wysokości świadczenia, źródeł dodatkowych dochodów oraz formy zatrudnienia. Dlatego przygotowaliśmy kompleksowy przewodnik, który rozwiewa wszystkie wątpliwości.

Czy emeryt płaci podatek dochodowy?

Od 1 stycznia 2022 roku obowiązuje w Polsce nowe rozwiązanie zwane potocznie „emeryturą bez podatku”. Zgodnie z przepisami, emerytura lub renta do kwoty 2 500 zł brutto miesięcznie jest zwolniona z podatku dochodowego. Oznacza to, że miliony seniorów otrzymują swoje świadczenia bez potrącenia podatku PIT.

Jeśli jednak świadczenie przekracza 2 500 zł brutto, podatek dochodowy naliczany jest tylko od nadwyżki. Na przykład, jeśli emerytura wynosi 2 700 zł, to podatek liczony jest wyłącznie od 200 zł. Stawka podatkowa dla dochodów do 120 000 zł rocznie wynosi 12%, co przekłada się na maksymalnie kilka – kilkanaście złotych miesięcznie.

Co ważne, zwolnienie podatkowe dotyczy nie tylko emerytów, ale wszystkich podatników rozliczających się według skali podatkowej, których roczne dochody nie przekraczają 30 000 zł. Oznacza to, że również osoby pracujące na zlecenie lub otrzymujące stypendia mogą korzystać z tej ulgi.

Aż 95% emerytów nie płaci dziś podatku dochodowego od swoich świadczeń lub płaci go tylko od części przekraczającej 2 500 zł brutto miesięcznie.

Jakie świadczenia obejmuje zwolnienie z podatku?

Zwolnieniem objęte są:

• emerytury z ZUS i KRUS,
• renty z tytułu niezdolności do pracy,
• renty rodzinne,
• świadczenia z tytułu chorób zawodowych.

W przypadku zbiegu świadczeń – np. emerytury i renty – liczy się ich łączna kwota brutto. Jeśli suma nie przekroczy 2 500 zł, emeryt nie zapłaci podatku. W przeciwnym razie, opodatkowana będzie tylko nadwyżka.

Czy składka zdrowotna nadal obowiązuje?

Tak. Składka zdrowotna w wysokości 9% świadczenia brutto jest nadal obowiązkowa i nie została zniesiona wraz z wprowadzeniem „emerytury bez podatku”. To oznacza, że nawet jeśli emerytura nie przekracza 2 500 zł i nie podlega opodatkowaniu, to i tak będzie pomniejszana o składkę zdrowotną.

Od 2022 roku składka zdrowotna nie podlega odliczeniu od podatku, co według wielu seniorów znacznie ogranicza korzyści wynikające z reformy podatkowej. W praktyce oznacza to, że emeryci nadal otrzymują mniej niż wynosi ich emerytura brutto.

Przykładowe kwoty brutto-netto w 2026 roku

Aby lepiej zobrazować wpływ składki zdrowotnej na świadczenia, poniżej przedstawiamy przykładowe kwoty netto, jakie otrzymuje emeryt po potrąceniu 9% składki zdrowotnej i ewentualnego podatku PIT:

Jak wygląda rozliczenie PIT przez emeryta?

Większość emerytów nie musi składać rocznego zeznania podatkowego, ponieważ ZUS lub KRUS automatycznie rozlicza podatek za nich – dzieje się tak, gdy jedynym źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne i nie korzystają z ulg.

Kiedy trzeba złożyć PIT?

Emeryt musi złożyć deklarację podatkową, jeśli:

• osiąga dodatkowe dochody (np. z pracy, najmu, działalności gospodarczej),
• chce rozliczyć się wspólnie z małżonkiem,
• chce przekazać 1,5% podatku na organizację pożytku publicznego,
• korzysta z ulg podatkowych, np. na cele rehabilitacyjne.

W takich przypadkach emeryt wypełnia najczęściej formularz PIT-37, a do rozliczenia wykorzystuje dokumenty takie jak PIT-40A, PIT-11A oraz PIT-11 od pracodawcy.

Czy pracujący emeryt płaci podatek?

Tak – pracujący emeryt płaci podatek dochodowy od dodatkowych przychodów, np. z umowy o pracę, zlecenia czy działalności gospodarczej. Dochody te są łączone z emeryturą i rozliczane na zasadach ogólnych, według skali podatkowej.

Jednocześnie osoby, które nie pobierają emerytury mimo nabycia prawa do niej, mogą skorzystać z tzw. ulgi dla pracujących seniorów (PIT-0). Dzięki temu nie zapłacą podatku od przychodów do 85 528 zł rocznie – a razem z kwotą wolną od podatku (30 000 zł), daje to dochód do 115 528 zł bez podatku.

Kto może skorzystać z ulgi PIT-0?

Warunki są następujące:

• ukończenie 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna),
• nabycie prawa do emerytury, ale jej niepobieranie,
• uzyskiwanie przychodów podlegających ubezpieczeniom społecznym,
• dochód roczny nieprzekraczający 85 528 zł (bez emerytury).

Ulga PIT-0 pozwala seniorom, którzy nie pobierają emerytury, zachować więcej z wynagrodzenia i odroczyć moment przejścia na świadczenie.

Jakie są zasady dorabiania do emerytury?

Seniorzy, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), mogą pracować bez ograniczeń i bez ryzyka utraty świadczenia.

Inaczej wygląda sytuacja osób na wcześniejszej emeryturze – w ich przypadku obowiązują tzw. limity przychodów. Po ich przekroczeniu ZUS może zmniejszyć lub zawiesić świadczenie:

• 70% przeciętnego wynagrodzenia – świadczenie jest zmniejszane,
• 130% przeciętnego wynagrodzenia – świadczenie zostaje zawieszone.

Limity te są ogłaszane kwartalnie przez Prezesa GUS, więc warto je śledzić, jeśli planuje się pracę przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Co z emeryturą z USA i podatkiem w Polsce?

Osoby otrzymujące emeryturę z amerykańskiego urzędu Social Security, które mieszkają w Polsce, muszą liczyć się z możliwością podwójnego opodatkowania. Mimo że Polska i USA zawarły umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, to w praktyce emerytura może być opodatkowana w obu krajach.

Na szczęście umowa przewiduje tzw. metodę kredytu podatkowego – jeśli zapłacono podatek w USA, można tę kwotę odjąć od podatku należnego w Polsce. W ten sposób unika się sytuacji, w której podatek płacony jest dwa razy od tych samych dochodów.

Warto również pamiętać, że świadczenia z USA przekazywane bezpośrednio na konto w Polsce są opodatkowane w kraju zamieszkania. W praktyce oznacza to, że polski bank pobiera zaliczkę na podatek dochodowy, działając jako płatnik.

Jakie dokumenty podatkowe otrzymuje emeryt?

W zależności od źródła dochodu, emeryt może otrzymać różne dokumenty podatkowe:

• PIT-40A – wystawiany przez ZUS/KRUS, gdy emeryt nie ma innych dochodów,
• PIT-11A – informacja o dochodach z ZUS, służy do samodzielnego rozliczenia,
• PIT-11 – wystawiany przez pracodawców lub zleceniodawców,
• PIT-OP – oświadczenie o przekazaniu 1,5% podatku na OPP, gdy nie składamy PIT.

Warto przeanalizować, jakie dokumenty się otrzymało, aby właściwie rozliczyć dochody – zwłaszcza w przypadku dodatkowych przychodów.

Czy trzynasta emerytura podlega opodatkowaniu?

Tak. Trzynasta emerytura traktowana jest jako dodatkowy przychód, który podlega zarówno składce zdrowotnej, jak i podatkowi dochodowemu. Jeśli w miesiącu wypłaty (najczęściej w kwietniu) łączna kwota świadczeń przekroczy 2 500 zł, to od nadwyżki zostanie naliczony podatek.

Na przykład, jeśli emerytura wynosi 1 400 zł, a trzynasta emerytura 1 878,91 zł, to łączna kwota w miesiącu kwietniu wyniesie 3 278,91 zł. Podatek zostanie naliczony od nadwyżki ponad 2 500 zł, czyli od 778,91 zł.

Czy trzeba składać wniosek o emeryturę bez podatku?

Nie. Emerytura bez podatku stosowana jest automatycznie – nie trzeba składać żadnych dodatkowych wniosków ani formularzy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnia zwolnienie przy naliczaniu świadczenia.

Wyjątkiem są sytuacje, gdy emeryt chce skorzystać z ulg, rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub przekazać 1,5% na OPP – wówczas konieczne jest złożenie odpowiedniego formularza (np. PIT-37 lub PIT-OP).

Jakie ulgi podatkowe przysługują emerytom?

Emeryci mogą skorzystać z kilku ulg podatkowych, jeśli spełniają określone warunki:

• Ulga rehabilitacyjna,
• Ulga na Internet,
• Ulga na dzieci (jeśli wychowują niepełnoletnie dzieci),
• Ulga dla pracujących seniorów (PIT-0),
• Ulga termomodernizacyjna (przy inwestycjach w dom),
• Odliczenia darowizn na cele społeczne i religijne.

Aby z nich skorzystać, emeryt musi złożyć zeznanie podatkowe i odpowiednio udokumentować wydatki.

Co z działalnością gospodarczą na emeryturze?

Nic nie stoi na przeszkodzie, by emeryt prowadził działalność gospodarczą. Po osiągnięciu wieku emerytalnego nie obowiązują limity przychodów, a senior może prowadzić firmę na takich samych zasadach jak inni przedsiębiorcy. Co więcej, nie ma obowiązku opłacania składek społecznych, choć składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa – z pewnymi wyjątkami.

Jeśli emeryt wybierze opodatkowanie w formie karty podatkowej i nie przekracza określonego progu dochodów, może nawet uniknąć konieczności opłacania składki zdrowotnej.

Dzięki temu działalność gospodarcza na emeryturze może być realnym źródłem dodatkowego dochodu, bez nadmiernych obciążeń składkowych i podatkowych.

Co warto zapamietać?:

• Emerytura do 2 500 zł brutto miesięcznie jest zwolniona z podatku dochodowego, co dotyczy 95% emerytów.
• Składka zdrowotna wynosi 9% świadczenia brutto i jest obowiązkowa, niezależnie od podatku.
• Emeryci muszą złożyć PIT, jeśli osiągają dodatkowe dochody, chcą rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub korzystają z ulg.
• Trzynasta emerytura podlega opodatkowaniu, jeśli łączna kwota świadczeń przekracza 2 500 zł w miesiącu wypłaty.
• Emeryci mogą prowadzić działalność gospodarczą bez limitów przychodów, a składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa.