Utrata dowodu osobistego może prowadzić do poważnych konsekwencji, zwłaszcza gdy dokument trafi w niepowołane ręce. W takich sytuacjach szybkie działanie jest nie tylko rozsądne, ale wręcz konieczne. W tym poradniku wyjaśniamy, jak zastrzec dowód osobisty w bankach, by skutecznie chronić swoją tożsamość.
Dlaczego warto zastrzec dowód osobisty w banku?
W przypadku zgubienia lub kradzieży dowodu osobistego, jednym z pierwszych kroków powinno być jego zastrzeżenie. Samo zgłoszenie utraty dokumentu na policji lub w urzędzie gminy nie zawsze wystarcza. Najskuteczniejszym zabezpieczeniem jest wpisanie dokumentu do Systemu DOKUMENTY ZASTRZEŻONE (SDZ), z którego korzystają nie tylko banki, ale także operatorzy komórkowi, firmy leasingowe czy wypożyczalnie samochodów.
Zastrzeżenie dokumentu w SDZ blokuje możliwość jego wykorzystania w wielu instytucjach gospodarczych. Tym samym zmniejsza się ryzyko zaciągnięcia kredytu, podpisania umowy czy dokonania zakupu ratalnego na cudze dane. W pierwszym kwartale 2024 roku dzięki temu systemowi udaremniono ponad 3000 prób wyłudzeń kredytów.
Zgłoszenie utraty dowodu osobistego w banku i jego zastrzeżenie w SDZ to jedno z najważniejszych działań chroniących przed kradzieżą tożsamości.
Rola banków w systemie SDZ
Większość banków działających w Polsce uczestniczy w systemie SDZ jako instytucje przyjmujące zgłoszenia o utracie dokumentów. Niektóre banki umożliwiają zastrzeżenie dowodu osobistego nawet osobom, które nie są ich klientami. Takie działanie umożliwia natychmiastowe zabezpieczenie danych osobowych przed wykorzystaniem ich w celach przestępczych.
Wśród banków, które przyjmują zgłoszenia od każdej osoby, znajdują się m.in.:
- Bank Pocztowy,
- PKO BP,
- Santander Bank Polska,
- Credit Agricole,
- BNP Paribas,
- Bank Gospodarstwa Krajowego.
Oprócz banków komercyjnych, zastrzeżenia można dokonać także w wybranych bankach spółdzielczych oraz SKOK-ach.
Jak zastrzec dowód osobisty w banku?
Zastrzeżenie dowodu osobistego w banku może odbyć się na kilka sposobów: osobiście, telefonicznie, przez system bankowości internetowej lub aplikację mobilną. Najważniejsze jest jednak to, by działać natychmiast po stwierdzeniu utraty dokumentu.
Wizyta w placówce banku
Osobiste zgłoszenie utraty dowodu w oddziale banku to najpewniejszy sposób, który nie wymaga posiadania konta w danej instytucji (w przypadku banków wspierających SDZ). Należy zabrać ze sobą inny dokument tożsamości – np. paszport lub prawo jazdy – albo przynajmniej znać swój numer PESEL.
W oddziale banku możliwe jest również:
- złożenie wniosku o zastrzeżenie innych dokumentów – np. prawa jazdy czy paszportu,
- odwołanie wcześniejszego zastrzeżenia, jeśli dokument się odnalazł,
- uzyskanie zaświadczenia o zastrzeżeniu dokumentu.
Zastrzeżenie przez telefon
W sytuacji, gdy nie masz możliwości osobistego stawienia się w banku – np. przebywając za granicą – możesz skorzystać z infolinii. Dla wszystkich obywateli dostępny jest ogólnopolski numer +48 828 828 828, czynny całą dobę, przez 7 dni w tygodniu.
Połączenie z tą infolinią umożliwia zastrzeżenie dowodu osobistego po potwierdzeniu tożsamości. Warto pamiętać, że zastrzeżenie dotyczy wyłącznie Systemu DOKUMENTY ZASTRZEŻONE – nie jest tożsame z unieważnieniem dokumentu w urzędowym rejestrze.
Bankowość internetowa i mobilna
Wiele banków umożliwia zastrzeżenie dowodu osobistego bezpośrednio z poziomu konta klienta. Po zalogowaniu się do bankowości internetowej lub aplikacji mobilnej należy przejść do opcji dotyczącej bezpieczeństwa lub zarządzania dokumentami. Po wybraniu opcji zastrzeżenia dokumentu system poprosi o potwierdzenie operacji – najczęściej kodem SMS.
Jakie dokumenty można zastrzec w banku?
Choć temat dotyczy głównie dowodu osobistego, warto wiedzieć, że banki przyjmują również zgłoszenia o utracie innych dokumentów tożsamości. Zastrzeżenie dotyczy nie tylko dowodów osobistych, ale i paszportów, praw jazdy oraz innych dokumentów potwierdzających tożsamość.
W bankach można zastrzec m.in.:
- dowód osobisty (także tymczasowy),
- paszport (polski i zagraniczny),
- prawo jazdy,
- książeczkę wojskową lub marynarską,
- kartę pobytu,
- dowód rejestracyjny pojazdu,
- karty kredytowe i płatnicze.
W przypadku osób przebywających za granicą, możliwe jest również zgłoszenie utraty dokumentu do najbliższego konsulatu RP – osobiście, listownie lub faksem.
Co jeszcze warto zrobić po zastrzeżeniu dowodu?
Zastrzeżenie dowodu osobistego w banku to pierwszy krok, ale nie jedyny. Aby w pełni zabezpieczyć swoje dane osobowe, należy również zgłosić utratę dokumentu w urzędzie gminy, a w przypadku kradzieży – zawiadomić policję. Warto także rozważyć zastrzeżenie numeru PESEL.
Zgłoszenie w urzędzie
Utratę dowodu osobistego zgłasza się w urzędzie gminy (lub dzielnicy – w przypadku Warszawy). Zgłoszenie można też złożyć przez internet, korzystając z profilu zaufanego. W tym przypadku wystarczy wejść na stronę rządową i wybrać usługę „Zgłoś utratę lub uszkodzenie dowodu osobistego”.
Potrzebne będą:
- profil zaufany lub kwalifikowany podpis elektroniczny,
- dane osobowe – w tym PESEL,
- wskazanie urzędu, który wydał dokument.
Zgłoszenie kradzieży na policji
Jeśli dowód został skradziony, należy zgłosić ten fakt na najbliższym posterunku policji. Funkcjonariusz przyjmie zgłoszenie i przekieruje informację do odpowiednich instytucji, które unieważnią dowód w Rejestrze Dowodów Osobistych. Nie musisz już wtedy osobno zgłaszać utraty dokumentu w urzędzie.
Zastrzeżenie numeru PESEL
Od 2026 roku osoby pełnoletnie mogą zastrzec swój numer PESEL bezpośrednio w aplikacji mObywatel. To dodatkowe zabezpieczenie przed wykorzystaniem danych do zaciągnięcia zobowiązań finansowych. Zastrzeżenie PESEL-u sprawia, że żadna instytucja nie będzie mogła zawrzeć umowy finansowej na Twoje dane.
Czy można czasowo zawiesić dowód osobisty?
Tak, jeśli posiadasz e-dowód wydany po 4 marca 2019 roku, możesz skorzystać z opcji czasowego zawieszenia dokumentu. Jest to przydatne, gdy podejrzewasz, że dokument się odnajdzie. Zawieszenie trwa 14 dni – jeśli w tym czasie nie zostanie cofnięte, dowód zostanie automatycznie unieważniony.
Proces zawieszenia możesz przeprowadzić:
- w urzędzie gminy lub dzielnicy,
- przez internet – korzystając z profilu zaufanego na stronie gov.pl.
Pamiętaj jednak, że zawieszenie dowodu w rejestrze urzędowym nie jest równoznaczne z jego zastrzeżeniem w banku. Należy wykonać oba kroki, by zapewnić sobie pełne bezpieczeństwo.
Najczęstsze pytania dotyczące zastrzegania dowodu
Czy mogę zastrzec dowód w banku, jeśli nie jestem klientem?
Tak. Wiele banków, takich jak Bank Pocztowy, PKO BP czy Credit Agricole, umożliwia zastrzeżenie dokumentów każdemu, kto zgłosi się do placówki – niezależnie od tego, czy posiada konto w danym banku.
Co jeśli dokument się odnajdzie?
Jeśli Twój dowód osobisty został zastrzeżony, nie możesz już z niego korzystać – nawet jeśli się odnajdzie. Możesz jednak odwołać zastrzeżenie w banku (jeśli zostało tam dokonane), ale i tak będziesz musiał wyrobić nowy dokument w urzędzie.
Zastrzeżony dokument traci ważność bezpowrotnie – jego dalsze używanie jest niemożliwe i może prowadzić do nieporozumień.
Czy muszę zapłacić za zastrzeżenie dokumentu?
W większości przypadków zastrzeżenie dowodu osobistego w banku jest bezpłatne. Niektóre instytucje mogą jednak pobierać niewielką opłatę administracyjną – warto to sprawdzić wcześniej w regulaminie danego banku lub w Taryfie Opłat i Prowizji.
Co warto zapamietać?:
- Utrata dowodu osobistego wymaga natychmiastowego zastrzeżenia w Systemie DOKUMENTY ZASTRZEŻONE (SDZ) dla ochrony tożsamości.
- W pierwszym kwartale 2024 roku system SDZ udaremnił ponad 3000 prób wyłudzeń kredytów.
- Wiele banków, w tym PKO BP i Santander, umożliwia zastrzeżenie dowodu osobistego nawet osobom, które nie są ich klientami.
- Zastrzeżenie dowodu można dokonać osobiście, telefonicznie lub przez bankowość internetową; ważne jest szybkie działanie.
- Po zastrzeżeniu dowodu należy zgłosić utratę w urzędzie gminy oraz, w przypadku kradzieży, na policji.
